Ai vái lạy ai?

Vái lạy là phép xã giao thời xưa, không chỉ dùng khi cúng tế mà người sống cúng lạy nhau.,. “Đời xưa vua đối với bầy tôi, bố vợ đối với chàng rể, người tôn trưởng với kẻ tì ấu đều phải lạy đáp lễ . Đến đời nhà Tấn mới đặt ra lễ “Tôn quân tì thần”, nên thiên tử không đáp lại bày tôi nữa… Ngày xưa từ quan khanh sĩ trở xuống đều theo cố lễ miễn đáp lễ kẻ tì ấu (bề dưới) chối từ, mới dừng lễ tục bái đáp lại. Còn vái là nghi thức lúc đã lễ xong… Nước ta xưa kia ở chốn công đường có lễ tương kiến, kẻ hạ quan cứng vái bậc trưởng quan… Gần đây những kẻ hiếu sự không biết xét đến cổ điển lại cho vái là lễ của tôn trưởng đối với kẻ tì ấu, còn kè tì ấu đối với tôn trưởng không được vái, chỉ lại xong là cứ đứng thẳng và lùi ra.. ”
Xem đoạn văn trích dẫn trên, ta thấy vái lạy là một phép xã giao, không chỉ người dưới vái lạy người trên mà người trên cũng vái lay đáp lễ, Từ lạy nhau chuyển sang vái nhau trong buổi tương kiến. Đến nay tiếp thu văn hóa Âu Tây, bắt tay khi gặp nhau hoặc tiễn biệt nhau, lịch sự hơn mà vẫn được phép tình tôn ti (tôn trưởng ti ấu).

Theo phong tục của ta, bề dưới phải chủ động chào bế trên trước, trẻ chào già trước, trò chào thầy trước. Nếu bề trên không chào lại người dưới, thầy không chào lại trò, tức là không đáp lễ, thì cũng bất lịch sự chẳng khác gì từ chối bắt tay người khác, làm cho người đưa tay trước rất ngượng ngùng và bất bình. Không biết vái, chào lại người khác đã tự làm mất đi phong cách lịch duyệt của chính mình.
Chúng tôi xin trích kể lại câu chuyện ‘Tam nguyên Tổng đốc lạy ông Nhiêu”.
Ông Nhiêu Chuồi người cùng làng ăn mừng lên thọ 80. Cụ Tam nguyên cũng tới ăn mừng. Khi làm lễ chúc thọ, cụ Tam cũng như mọi người lễ ông Nhiêu hai lễ rất kính cẩn “Ai đời cụ Tam Nguyên Tổng đốc lại lạy một người dân thương. Ông Nhiêu vội vàng sụp xuống lạy tạ. Cụ Tam đỡ ông Nhiêu dậy, ôn tồn nói: Ta lễ là lễ cái thiên tước của ông Nhiêu đấy.

Đọc thêm tại: http://phongtucvanhoaviet.blogspot.com/2015/06/nhap-gia-van-huy-nghia-la-gi.html

Từ khóa tìm kiếm nhiều: việt nam phong tục